fot. Instytut Pamięci Narodowej

Jan Olszewski – całe życie służył Polsce#. Premier, doradca prezydenta Lecha Kaczyńskiego, sędzia Trybunału Stanu. Obrońca opozycjonistów w procesach politycznych w okresie PRL, współpracownik KOR i Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela. Dochował wierności przyrzeczeniu harcerskiemu złożonemu w Szarych Szeregach: „służyć Bogu i Ojczyźnie…”.

Dokładnie 7 lat temu zmarł Jan Olszewski.

Ukształtował go dom na warszawskim Bródnie. Stryjeczny brat matki Stefan Okrzeja tworzył Organizację Bojową PPS. Stracony z wyroku władz carskich w 1905 r., stał się symbolem walki o sprawę narodową i robotniczą. Inny krewny – także Stefan – porucznik pilot Wojska Polskiego, poległ w 1939 r. podczas bitwy powietrznej o Warszawę.

W okresie niemieckiej okupacji w domu Jana Olszewskiego znajdował się lokal konspiracyjny. Był harcerzem Szarych Szeregów. W Powstaniu Warszawskim miał pełnić funkcję łącznika, ale szybkie zakończenie walk na Pradze pozbawiło go możliwości czynnego udziału. Po wkroczeniu Sowietów do Polski przez rok uczestniczył w antykomunistycznej konspiracji. Następnie działał w młodzieżowym kole Polskiego Stronnictwa Ludowego, partii skupiającej wtedy wszystkie siły opozycyjne wobec komunistów.

Studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim. Należał do zespołu „Po prostu” – tygodnika studentów i młodej inteligencji, który stał się symbolem polskiej „odwilży”. Był współautorem tekstu „Na spotkanie ludziom z AK”, domagającego się przywrócenia czci żołnierzom Armii Krajowej. Brał udział w pracach Klubu Krzywego Koła, będącego przez lata miejscem nieskrępowanej dyskusji intelektualnej. W 1962 r. rozpoczął praktykę adwokacką.

Bronił opozycjonistów w najgłośniejszych procesach politycznych lat 60., 70. i 80. Karany dyscyplinarnie, pozbawiony okresowo możliwości wykonywania zawodu. W latach 70. był inicjatorem, współautorem i sygnatariuszem publicznych wystąpień przeciwko władzom komunistycznym, w tym najbardziej znanego Listu 59, przeciwko planowanym zmianom w Konstytucji PRL. Należał do współtwórców Komitetu Obrony Robotników. Występował jako oskarżyciel posiłkowy w procesie morderców ks. Jerzego Popiełuszki.

Opowiadał się przeciwko dążeniu do porozumienia z komunistami. Odmówił objęcia z ramienia tzw. strony społecznej stanowiska przewodniczącego „podstolika” do spraw reformy prawa i sądów przy „okrągłym stole”.

6 grudnia 1991 r. stanął na czele pierwszego niekomunistycznego rządu odrodzonej Polski.

‼ Premier Jan Olszewski przeciwstawił się nieuczciwej prywatyzacji polskiego majątku narodowego. Jego rząd zrealizował uchwałę lustracyjną z 28 maja 1992 r. 4 czerwca 1992 r. został obalony przez obrońców „okrągłego stołu”.

Materiał: Instytut Pamięci Narodowej

Powrót Drukuj